در بعضی موارد ما مجبوریم از سم استفاده کنیم. اما باید بدانیم سم مثل هر دارویی باید فقط در حد لزوم و در موقع ضرورت با روش درست بکار رود، وگرنه بسیار خطرناک بوده و همانطور که حشرات و موشها را از بین می‌برد میتواند انسان و حیوانات مفید را هم بیمار کرده یا بکشد.
سم چیست؟
سم ماده‌ای است که دارای منشع گیاهی، حیوانی و شیمیایی بوده و از یک راه خاص و یا راههای مختلف در مقادیر معینی باعث اختلال و یا توقف فعل و انفعالات حیاتی به‌طور موقت یا دائم میگردد. سم اگر به مقدار خیلی کم خورده شود و یا بخار و بوی آن تنفس گردد باعث ناراحتی، بیماری و مسمومیت شده است منجر به مرگ گردد.
در بعضی موارد ما مجبوریم از سم استفاده کنیم. اما باید بدانیم سم مثل هر دارویی باید فقط در حد لزوم و در موقع ضرورت با روش درست بکار رود، وگرنه بسیار خطرناک بوده و همانطور که حشرات و موشها را از بین می‌برد میتواند انسان و حیوانات مفید را هم بیمار کرده یا بکشد.
مسموم کیست؟
هر انسان یا حیوانی که سم از طریق بینی، دهان یا پوست وارد بدن او شده و موجب ناراحتی و بیماری یا مرگ وی گردد مسموم شده است.
علائم مسمومیت:
بستگی به نوع سم و مقدار آن و مدتی که از مصرف آن سم گذشته باشد دارد اما بطور کلی میتوانیم بگوییم: سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ، دل درد، دل پیچه، عرق کردن، رنگ پریدگی و خواب آلودگی معمولاً در شخص مسموم دیده میشود.
روشهای نگهداری سموم در منزل :
1- هیچ وقت سم را در آشپزخانه و یا اتاقی که در آن زندگی می‌کنید قرار ندهید.
2- سم را باید در قوطی و ظرف خودش نگه‌داری کرد و هرگز نباید آنرا داخل ظرف و یا شیشه دیگر ریخت چون ممکن است اشتباهاً از آن استفاده شود.
3- بعد از هر بار استفاده حتماً باید در قوطی سم را محکم بست.
4- هر نوع سم را باید در محلی دور از دسترس افراد و بچه‌ها قرار داد.

چه کسانی می‌توانند با سم کار کنند؟
کسی که سم را مصرف می‌کند باید بدانند سم چیست؟‌ و چه خطراتی دارد و چگونه باید آنرا بکار برد تا خطری برای خود و اطرافیان نداشته باشد.
- کسی که با سم سر و کار دارد باید سالم و قوی بنیه باشد زنان و مردان پیر و بچه‌ها قبل از 18 سالگی نباید به هیچ‌وجه سم‌پاشی کنند.
- کسانی که عوارض قلبی، کلیوی و کبدی داشته باشند نباید سم‌پاشی کنند.
- زنان حامله به هیچ وجه نباید با سم سر و کار داشته باشند.
چگونه سم را مصرف کنیم؟
• برای استفاده از سم باید لباس، عینک،‌ کلاه و ماسک داشته باشیم.
• سم فقط باید در جایی که لازم است بکار رود.
• از سم باید فقط به مقداری که لازم است استفاده کنیم نه بیشتر
• نوع سم‌پاشی باید متناسب با سم، مقدار آن و محل سم‌پاشی باشد.
• لازم است در ابتدا با ریختن آب در مخزن، سم‌پاش را آزمایش کنیم تا چکه نکند و هنگام کار به مقدار کافی محلول از آن خارج شود.

چگونه از قوطی اسپری حشره‌کش استفاده کنیم؟
وقتی می‌خواهید داخل اتاق را اسپری کنید:
1- همه باید از اتاق خارج شوند.
2- پنجره‌ها و درها را ببندید.
3- روی ظرف غذاخوری و وسایل بچه‌ها را با نایلون بپوشانید یا در صورت امکان ظروف را از محیط خارج کنید.
4- موقع اسپری حشره‌کش قوطی اسپری را طوری بدست بگیرید که از خودتان فاصله داشته باشد.
5- بعد از اسپری کردن فوراً از اتاق خارج شوید و در را ببندید و دستهایتان را بشویید.
6- بعد از گذشتن حدود نیم ساعت درها را باز کنید و هوای اطاق را تهویه نمایید. بعد از گذشتن نیم تا یک ساعت از تهویه، اطاقها می‌توانند مورد استفاده قرار بگیرند.
در چه شرایطی باید سم را مصرف کنیم؟
- فرد سم‌پاش باید لباسی بپوشد که کاملاً بدن او را بپوشاند و کلاهی که موهای او را حفظ کند.
- فرد سم‌پاش باید از عینک مخصوص که کناره‌های آن بسته است و چشم را کاملاً محافظت می‌کند استفاده کند.
- باید موقع کار با سم حتماً‌ از ماسک استفاده کنیم یا با پارچه تمیزی روی بینی و دهان خود را بپوشانیم.
- موقع سم‌پاشی و تهیه سم حتماً باید دستکش لاستیکی بدست کرد. اگر دستکش سوراخ
باشد سم پوست دست را آلوده می‌کند.
- در روزهایی که باد شدید می‌وزد نباید باغ و مزرعه را سم‌پاشی کرد و اگر باد کم است موقع سم‌پاشی باید پشت به باد بایستیم تا قطرات سم به ما نپاشد.
چه کارهایی برای فرد مسموم باید انجام دهیم؟
• از اطرافیان و خود مسموم بپرسید که با چه ماده‌ای تماس داشته و یا آن را خورده است.
• قوطی سم را بگیرید و برچسب آن را بخوانید.
• فوراً‌ کمکهای اولیه را شروع کنید.
کمکهای اولیه در مورد فرد مسموم:
• فوراً‌ مسموم را از محل سمپاشی خارج کنید و در هوای آزاد نگه دارید.
• اگر لباس او آلوده به سم است بلافاصله آنها را بیرون بیاورید.
• محلهایی از بدن را که به سم آلوده شده با آب و صابون شستشو کنید سپس او را خشک کرده و بپوشانید.
• بیمار را در حالت استراحت و گرم نگه دارید.
• اگر سم داخل چشم‌ها پاشیده شد فوراً چشم را زیر شیر آب بگیرید و شستشو دهید (15 دقیقه)
• اگر سم به تازگی خورده شده باشد باید مسموم را وادار به استفراغ کنید.
• اگر علائم سوختگی ناشی از سموم در لب و دهان مشاهده شد او را وادار به استفراغ نکنید فقط کمی آب به فرد مسموم بخورانید تا سم رقیق شود.
• باید راههای تنفسی یعنی دهان و گلو و بینی را تمیز کرده و باز نگه دارید.
• فوراً‌ مسموم را به مرکز بهداشتی‌درمانی ارجاع دهید. ‌

وظایف بهداشت محیط درارتباط با سموم :
1 -‌آموزش مدیریت تلفیقی مبارزه با حشرات وجانواران موذی
2 – آموزش کاهش مصرف سم درارتباط با مبارزه با حشرات وجانوران موذی
3 – جلوگیری از توزیع وفروش سموم غیر مجاز
4 – نظارت بر شرکت های خدماتی به منظور جلوگیری ازمصرف سموم غیر مجاز
5- آموزش استفاده از سموم مجاز
6 – آموزش روش های صحیح سم پاشی
7 – جلوگیری از فعالیت های شرکت های سم پاشی غیر مجاز